Παύλος Βρέλλης: Ο άνθρωπος που έπλασε με κερί τη μνήμη του Έθνους
Γεννημένος την 25η Μαρτίου – δεν ήταν τυχαίο
Ίσως τίποτα να μην ήταν τυχαίο στη ζωή του Παύλου Βρέλλη. Γεννήθηκε ανήμερα της 25ης Μαρτίου, της επετείου της Εθνικής Παλιγγενεσίας, και η μοίρα, σαν να το είχε προσχεδιάσει, του ανέθεσε να αναστήσει με τον πιο μοναδικό τρόπο τις στιγμές της ιστορίας μας.
Ο ίδιος δεν το είδε ποτέ σαν έργο τέχνης, αλλά σαν ιερή αποστολή. Και αυτό το αποτύπωσε στο Μουσείο Ελληνικής Ιστορίας με Κέρινα Ομοιώματα που δημιούργησε με τα ίδια του τα χέρια λίγο έξω από τα Γιάννενα, στο Μπιζάνι.
Ένα όνειρο που έγινε πέτρα, κερί και ιστορία
Το 1983, σε ηλικία 60 ετών, συνταξιούχος γυμνασιάρχης πλέον και πτυχιούχος της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, ο Βρέλλης αγόρασε με το εφάπαξ του μια άγονη έκταση 17 στρεμμάτων στο Μπιζάνι. Εκεί, με ακατάπαυστη δουλειά επί 13 χρόνια, σχεδίασε, έκτισε και διαμόρφωσε τον χώρο του μουσείου, για να θυμίζει αυθεντικό ηπειρώτικο οικοδόμημα του 18ου αιώνα.
Ήταν μόνος – αλλά δεν του έλειπε τίποτα.
Ήταν γλύπτης, αρχιτέκτονας, ζωγράφος, ενδυματολόγος, λαογράφος – όλα σε ένα σώμα, σε μια καρδιά. Ο Βρέλλης δεν απλώς φιλοτέχνησε κέρινα πρόσωπα. Με σεβασμό στην ιστορία και έμφαση στην αυθεντικότητα, κατέγραψε, μελέτησε και απεικόνισε στιγμές ηρωισμού, μορφές-σύμβολα και πτυχές της καθημερινότητας που σπάνια φωτίζονται στα μουσεία.
Η μελέτη ήταν δια βίου υπόθεση
Η αναζήτηση ιστορικών και λαογραφικών στοιχείων κράτησε πάνω από τρεις δεκαετίες. Δεν βασίστηκε μόνο σε βιβλιογραφία αλλά ταξίδεψε, περπάτησε, σχεδίασε, φωτογράφισε. Δεν αντέγραφε εικόνες· δημιουργούσε μνήμες.
«Ευχαριστώ αυτούς που κράτησαν τη Θρησκεία μου, τη Γλώσσα μου και την Εθνικότητά μου, για να είμαι Χριστιανός και να λέγομαι Έλληνας. Η αγάπη και η λατρεία που είχα, από μικρό παιδί, στους ήρωες της προεπανάστασης και της επανάστασης του 1821, έγινε αγάπη και θαυμασμός για τους μετέπειτα ήρωες. Αυτοί σφάχτηκαν, κρεμάστηκαν, γδάρθηκαν, ταπεινώθηκαν, για να κερδίσουμε εμείς σήμερα τον τόπο τούτο ελεύθερο, χωρίς σκλαβιά».
Όλο το Έθνος σε μια μουσειακή εμπειρία
Το μουσείο του παρασύρει τον επισκέπτη, δεν τον απλώς τον πληροφορεί. Σε φυσικό μέγεθος, με σκηνογραφημένες σκηνές που μυρίζουν μπαρούτι, αίμα και ηρωισμό, τα κέρινα ομοιώματα του Βρέλλη δεν είναι απλώς έργα τέχνης· είναι πύλες προς το παρελθόν.
«Αυτός ο μικρός λαός της γης, έδειξε την ανδρεία του σε όλες τις εποχές. Αντικατέστησε το δόρυ με το καριοφίλι ή το σύγχρονο όπλο και βροντοφώναξε προς όλους τους λαούς της γης, “η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει”. Σα φόρο τιμής, αγάπης και πίστης, στους ανώνυμους και επώνυμους ήρωές μας, έφτιαξα τούτο το Μουσείο Ελληνικής Ιστορίας με κέρινα ομοιώματα, στο χωριό Μπιζάνι Ιωαννίνων».
