«Δεν μετράμε ώρες, μετράμε αντοχές»

Στην Αργολίδα, ο χρόνος δεν μετριέται πάντα με το ρολόι. Μετριέται με την ανατολή του ήλιου πάνω από τις πορτοκαλιές, με τα πρώτα ψωμιά που βγαίνουν από τον φούρνο, με τα δωμάτια που γεμίζουν επισκέπτες, με τα τραπέζια που δεν προλαβαίνουν να αδειάσουν και με τα χωράφια που περιμένουν κάποιον να τα φροντίσει πριν πέσει το σκοτάδι. Για πολλούς, το οκτάωρο είναι μια έννοια που υπάρχει μόνο στα χαρτιά. Η πραγματική εργασία αρχίζει πολύ νωρίτερα και τελειώνει πολύ αργότερα.

Στις Μυκήνες, ο Γιάννης είναι αγρότης και έχει μάθει να κοιτάζει τον ουρανό περισσότερο από το ρολόι του. Η μέρα του ξεκινά πριν χαράξει και τελειώνει όταν πια οι τελευταίες δουλειές έχουν κλείσει. «Δώδεκα ώρες είναι μια φυσιολογική μέρα», λέει, σχεδόν σαν να περιγράφει κάτι αυτονόητο. «Όταν έχουμε συγκομιδή, μπορεί να φτάσουμε και τις 15 ώρες. Τα δέντρα δεν περιμένουν και η γη δεν γνωρίζει από αργίες και ωράρια». Τα χέρια του κουβαλούν την ιστορία μιας δουλειάς που δεν σταματά ποτέ πραγματικά.

Λίγο πιο πέρα, στο Ναύπλιο, η Ιωάννα, που εργάζεται στην εστίαση, βλέπει το καλοκαίρι διαφορετικά από τους επισκέπτες. Εκεί που οι τουρίστες απολαμβάνουν τη βόλτα τους, μετρά δίσκους, παραγγελίες και ατελείωτα βήματα. «Ξεκινάω το μεσημέρι και πολλές φορές φεύγω μετά τα μεσάνυχτα. Δέκα, έντεκα, ακόμη και δώδεκα ώρες όρθια. Το καλοκαίρι είναι η περίοδος που ζούμε από τη δουλειά μας και κανείς δεν κοιτάζει το ρολόι.»

Στο Άργος, η μέρα του Παναγιώτη που εργάζεται ως αρτοποιός αρχίζει όταν η πόλη ακόμη κοιμάται. Την ώρα που τα φώτα στα σπίτια παραμένουν σβηστά, εκείνος έχει ήδη ανάψει τους φούρνους. «Στις τρεις τα ξημερώματα είμαι στη δουλειά. Μέχρι να γεμίσουν τα ράφια και να εξυπηρετηθεί ο κόσμος, έχουν περάσει 12 ή 13 ώρες. Δεν το σκέφτεσαι εκείνη τη στιγμή. Πίστεψέ με όμως, το καταλαβαίνεις όταν επιστρέφεις σπίτι και δεν μπορείς να σταθείς όρθιος.»

Στο Πόρτο Χέλι, η Ελένη, που διατηρεί μικρό κατάστημα, εξηγεί πως το κλείσιμο της πόρτας δεν σημαίνει και το τέλος της ημέρας. «Το μαγαζί μπορεί να κλείσει, αλλά μετά υπάρχουν παραγγελίες, λογαριασμοί, τηλεφωνήματα και προετοιμασία για την επόμενη ημέρα. Αν τα προσθέσεις όλα, οι 11 ώρες εργασίας είναι σχεδόν δεδομένες.»

Στο Τολό, ο Δημήτρης είναι ξενοδόχος και περιγράφει ένα καλοκαίρι που κυλά χωρίς παύσεις. Από το πρώτο πρωινό μέχρι την τελευταία άφιξη της νύχτας, κάθε ώρα ανήκει στους επισκέπτες. «Υπάρχουν ημέρες που ξεπερνούν τις 14 ώρες. Αν παρουσιαστεί ένα πρόβλημα στις έντεκα το βράδυ, δεν μπορείς να πεις ότι σχολάς. Ο επισκέπτης είναι η ευθύνη σου μέχρι να φύγει.»

Οι ιστορίες τους μοιάζουν διαφορετικές, όμως ενώνονται σε μια κοινή πραγματικότητα. Στην Αργολίδα, η δουλειά δεν χωρά εύκολα μέσα σε ένα προκαθορισμένο ωράριο. Ο αγρότης, ο φούρναρης, ο εργαζόμενος στην εστίαση, ο καταστηματάρχης, ο ξενοδόχος και χιλιάδες ακόμη άνθρωποι κρατούν καθημερινά όρθια την τοπική οικονομία, αφιερώνοντας χρόνο που σπάνια αποτυπώνεται σε μια κάρτα παρουσίας.

Ίσως τελικά το πραγματικό ερώτημα να μην είναι πόσες ώρες εργάζονται οι άνθρωποι της Αργολίδας, αλλά πόσο από τη ζωή τους χωρά μέσα σε αυτές τις ώρες. Γιατί πίσω από κάθε 12ωρο, κάθε 14ωρο και κάθε ξημέρωμα στη δουλειά, υπάρχουν οικογένειες, όνειρα, υποχρεώσεις και μια καθημερινή προσπάθεια που συνεχίζεται αθόρυβα, χωρίς χειροκροτήματα, αλλά με την ίδια συνέπεια, μέρα μετά τη μέρα.