Γιατί οι νεόνυμφοι στο Άργος δέχονταν βροχή από πορτοκάλια
Αν ένα νιόπαντρο ζευγάρι έβγαινε σήμερα από την εκκλησία και τους πέταγαν πορτοκάλια, πιθανότατα θα ακολουθούσε μεγάλη αναστάτωση. Κι όμως, στο παλιό Άργος, αυτή η εικόνα δεν προκαλούσε ούτε παρεξηγήσεις ούτε καβγάδες. Ήταν ένα παλιό έθιμο του τόπου, δεμένο με τον γάμο και με μία από τις πιο αγαπημένες εκκλησίες της πόλης.
Είναι η Παναγία Κατακεκρυμμένη, που οι περισσότεροι Αργείοι γνωρίζουν με ένα άλλο, πολύ πιο χαρακτηριστικό όνομα: Παναγία Πορτοκαλούσα. Χτισμένος ψηλά στον βράχο, βορειοανατολικά του λόφου της Λάρισας, ο ολόλευκος ναός με το χαρακτηριστικό καμπαναριό μοιάζει να κρέμεται πάνω από την πόλη. Από εκεί αγναντεύει το Άργος και τον κάμπο του.
Το επίσημο όνομα Κατακεκρυμμένη συνδέεται, σύμφωνα με την παράδοση, με την παλιά εικόνα της Παναγίας που ήταν κρυμμένη σε σπηλιά του βράχου. Στη λαϊκή μνήμη, όμως, κυριάρχησε η Πορτοκαλούσα. Και τα πορτοκάλια δεν μπήκαν τυχαία στο όνομά της.
Η εκκλησία γιορτάζει στις 21 Νοεμβρίου και το πορτοκάλι πέρασε με τον καιρό στα έθιμά της.
Στην πανήγυρη της Πορτοκαλούσας ξεχωριστή θέση είχαν κάποτε τα νιόπαντρα ζευγάρια. Οι νεόνυμφοι πήγαιναν στην εκκλησία και εκεί τους περίμενε ένα ασυνήθιστο για τα σημερινά δεδομένα καλωσόρισμα… Τους πετούσαν πορτοκάλια!
Το ίδιο συνέβαινε και με τις νύφες που παντρεύονταν στην Παναγία. Οι καλεσμένοι τούς πρόσφεραν κλαδιά πορτοκαλιάς, ενώ το πορτοκάλι είχε κυρίαρχη θέση και στον στολισμό της μεγάλης γιορτής. Με πορτοκάλια στόλιζαν την εικόνα της Παναγίας και τα προσκυνητάρια, μεταφέροντας ουσιαστικά μέσα στον ναό ένα κομμάτι από τον ίδιο τον κάμπο του Άργους.
Το παράξενο είναι ότι πίσω από αυτή τη συνήθεια φαίνεται να κρύβεται μια ιστορία πολύ παλαιότερη από την ίδια την Πορτοκαλούσα.
Στην περιοχή υπήρχε στην αρχαιότητα το ιερό της Ακραίας Ήρας. Η Ήρα ήταν άμεσα συνδεδεμένη με τον γάμο και την οικογένεια και σε παλαιότερο τοπικό έθιμο οι νύφες δέχονταν όχι πορτοκάλια, αλλά άγρια αχλάδια, ενώ τους προσφέρονταν κλαδιά γκορτσιάς.
Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα πόσα από εκείνα τα πανάρχαια έθιμα επέζησαν και άλλαξαν μορφή μέσα στους αιώνες. Η ομοιότητα, πάντως, είναι εντυπωσιακή. Κάποτε άγρια αχλάδια στις νύφες της αρχαίας πόλης, αργότερα πορτοκάλια στους νεόνυμφους του Άργους.
Και ίσως αυτή να είναι η πιο όμορφη πλευρά της ιστορίας της Παναγίας Πορτοκαλούσας. Ένα απλό πορτοκάλι έγινε μέρος μιας παράδοσης που ένωσε τον γάμο, τη γη και τη ζωή των ανθρώπων του Άργους και τελικά χάρισε στην εκκλησία το όνομα με το οποίο τη γνωρίζουν μέχρι σήμερα οι Αργείοι.
Παναγία Κατακεκρυμμένη ή Πορτοκαλούσα στο Άργος
